همچنين . سوره‌هاى قرآن كريم از لحاظ معانى عام خود تفاوت دارند ، از اين رو هر ( بسم اللَّه گفتن ) در آغاز هر سوره اشاره بدين دارد كه همه چيز قائم به خدا است ، پس هنگامى كه حج مىگزاريم در واقع اين حج گزارى به نام خدا و هدف حجّ همان تقوى و پرهيزگارى نسبت به خداست ، و تقوى نيز به نوبهء خود از خدا و به يارى خداست ، وقتى روزه مىگيرم ، روزه‌گيرى ما به نام خداست ، و هدف روزه‌دارى همان تقوى نسبت به خداست ، و تقوى نيز به نوبهء خود از خدا و به يارى خداست . همچنين است هنگامى كه نماز مىگزاريم يا به هر تكليف واجب ديگرى اقدام مىكنيم . [ 1 ] « يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ إِنَّ زَلْزَلَةَ السَّاعَةِ شَيْءٌ عَظِيمٌ - اى مردم از پروردگارتان بترسيد ، كه زلزلهء قيامت حادثه‌اى بزرگ است . » هدف از سورهء حج همان بالا بردن سطح تقواست به بالاترين درجهء ايمان و اعتقاد به مسئوليّت . در سورهء انبياء - كه پيش از سورهء حج آمده است - گفت و گو از مسئوليّت است ، امّا در اين سوره سخن از تقواست بدين لحاظ كه مرحلهء مقدّمه ايمان است . بر انسان دشوار است كه به مسلّماتى ايمان بياورد و بپندارد كه آن مسلّمات پايه‌هايى استوارند كه مىتواند افكار خود را بر آنها بنا كند و آن گاه به غير آنها ايمان بياورد ، هر چند اين « غيرها و ديگر » ها نيرومندتر باشند . اينجا - و درست - همين جاست كه خطاى انسان در آن نهفته شده زيرا مسلّماتى فكرى تمام زندگى او را متوجّه خود مىسازد و مىپندارد كه وى در برابر آن مسلّمات ضعيف و ناتوان است . هرگز چنين نيست ، انسان از مسلّم پنداشته‌هاى خود نيرومندتر است ، و دانش آدمى با نفوذتر از سوابق ذهنى و خيالى او و چيزهايى است كه اجتماع و پدران او بدان اعتقاد داشته‌اند . در واقع ايمان به قيامت و زلزله و هول و هراسهاى آن تمام اين مسلّمات پندارى و سوابق ذهنى را درهم مىكوبد و به بشر نيرويى پرتوان براى انديشيدن از نو مىدهد . و اين از طريق شكّ برنامه‌اى و هدف دار دربارهء